Kto może ogłosić upadłość konsumencką

Upadłość konsumencką (art. 4911 i nast. Prawa upadłościowego) może ogłosić osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, która stała się niewypłacalna — czyli utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Kluczowa zmiana nastąpiła wraz z nowelizacją Prawa upadłościowego, obowiązującą od marca 2020 roku: sąd nie odrzuca już wniosku na wstępie tylko dlatego, że dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub przez rażące niedbalstwo, np. zaciągając kredyty bez realnej zdolności do ich spłaty.

Ta okoliczność jest badana dopiero na późniejszym etapie — przy ustalaniu planu spłaty wierzycieli — i może go realnie wydłużyć (do okresu od 36 do 84 miesięcy, art. 49115 ust. 1a), zamiast automatycznie zamykać drogę do oddłużenia. Odmowa ustalenia planu i umorzenia zobowiązań grozi przy celowym doprowadzeniu do niewypłacalności (art. 49114a ust. 1 pkt 1), chyba że przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne. To duża różnica względem stanu prawnego sprzed 2020 roku, gdzie ocena winy blokowała wniosek już na starcie.

Warto podkreślić, że przesłanka niewypłacalności jest oceniana obiektywnie — liczy się to, czy dłużnik faktycznie nie jest w stanie regulować wymagalnych zobowiązań, a nie subiektywne przekonanie, że "jeszcze da radę". W praktyce sąd bada, od kiedy dłużnik zaprzestał spłacania zobowiązań i czy ten stan ma charakter trwały, a nie chwilowej przerwy w płatnościach.

Krok 1 — wniosek do sądu

01

Przygotowanie i złożenie wniosku

Wniosek składa się na urzędowym formularzu (art. 4912 ust. 3 Prawa upadłościowego) do Sądu Rejonowego w Olsztynie, Wydział Gospodarczy, właściwego według miejsca zwykłego pobytu dłużnika (art. 19 ust. 1c). Musi zawierać m.in. wykaz majątku, spis wierzycieli i wierzytelności, listę zobowiązań oraz opis okoliczności, które doprowadziły do niewypłacalności.

Opłata: 30 zł od wniosku (art. 76a pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych)
02

Ogłoszenie upadłości

Jeśli sąd uzna wniosek za zasadny, wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości i wyznacza syndyka, który przejmuje zarząd nad majątkiem dłużnika wchodzącym w skład masy upadłości. Od tego momentu upadły nie zarządza już samodzielnie swoim majątkiem podlegającym postępowaniu.

Zwykle kilka miesięcy od złożenia wniosku
03

Likwidacja majątku i ustalenie planu spłaty

Syndyk likwiduje majątek wchodzący w skład masy upadłości (jeśli taki istnieje) i rozdziela środki między wierzycieli. Następnie sąd ustala plan spłaty pozostałych zobowiązań — jego długość zależy m.in. od tego, czy niewypłacalność powstała z winy dłużnika. Jeśli dłużnik nie jest w stanie nic spłacać, sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty.

Plan spłaty: co do zasady do 36 miesięcy, przy winie umyślnej lub rażącym niedbalstwie 36-84 miesiące
04

Zakończenie postępowania i umorzenie długów

Po wykonaniu planu spłaty (albo po stwierdzeniu, że dłużnik nie ma zdolności do jakiejkolwiek spłaty) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu pozostałych zobowiązań. To formalny koniec postępowania i moment, w którym dłużnik faktycznie zaczyna od nowa.

Zależnie od etapu 2 i 3 — łącznie od kilkunastu miesięcy do kilku lat

Ile realnie trwa cała procedura

Nie ma jednej odpowiedzi, która pasuje do każdej sprawy — i każda kancelaria, która podaje sztywny termin bez znajomości Twojej sytuacji, mija się z rzeczywistością. Sprawy bez majątku do likwidacji, z krótkim planem spłaty lub bez planu, mogą zakończyć się szybciej. Sprawy z majątkiem wymagającym sprzedaży, dużą liczbą wierzycieli albo sporem co do przyczyn niewypłacalności trwają dłużej — realnie licząc od złożenia wniosku do prawomocnego umorzenia długów, mówimy o przedziale od kilkunastu miesięcy do kilku lat. Szczegółowy opis tego, jak analizuję każdą sprawę przed złożeniem wniosku, znajdziesz na stronie upadłości konsumenckiej.

Koszty upadłości konsumenckiej

Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości 30 zł
Honorarium adwokackie za przygotowanie wniosku i reprezentację wycena indywidualna
Wynagrodzenie syndyka pokrywane z masy upadłości

Opłata od wniosku wynosi 30 zł (opłata podstawowa, art. 14 ust. 3 i art. 76a pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych); dłużnik, którego nie stać na tę kwotę, może wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych. Wynagrodzenie syndyka co do zasady pokrywane jest z masy upadłości, a jeśli majątku brakuje — tymczasowo przez Skarb Państwa (art. 4917 Prawa upadłościowego); sąd ustala je w granicach od jednej czwartej do dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (art. 4919 ust. 2). Honorarium adwokackie zależy od zakresu pracy: liczby wierzycieli, złożoności majątku i tego, czy sprawa wymaga sporządzenia dodatkowych pism procesowych w toku postępowania.

Właściwy sąd

Wnioski o ogłoszenie upadłości konsumenckiej dla mieszkańców Olsztyna rozpoznaje Sąd Rejonowy w Olsztynie, Wydział Gospodarczy, właściwy według miejsca zwykłego pobytu dłużnika (art. 18 i art. 19 ust. 1c Prawa upadłościowego).

Podstawa prawna: art. 4911–49121 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 913); art. 14 ust. 3 i art. 76a pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1228 ze zm.). Prawo upadłościowe · Ustawa o kosztach sądowych

Jakie dokumenty i informacje trzeba przygotować do wniosku

Sam formularz to jedno, ale realna praca zaczyna się od zebrania kompletnej dokumentacji. Do wniosku trzeba dołączyć m.in. wykaz całego majątku dłużnika z szacunkową wartością poszczególnych składników, spis wierzycieli z podaniem wysokości wierzytelności, listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku (np. hipotek), a także informacje o dochodach i kosztach utrzymania za ostatni okres. Do tego dochodzi opis okoliczności, które doprowadziły do niewypłacalności — im bardziej konkretny i chronologiczny, tym mniejsze ryzyko, że sąd zwróci wniosek do uzupełnienia.

W praktyce to właśnie braki formalne — niepełny spis wierzycieli, pominięte zobowiązanie, niejasny opis przyczyn zadłużenia — najczęściej wydłużają postępowanie na starcie. Sąd wzywa wtedy do uzupełnienia braków w wyznaczonym terminie, co potrafi kosztować kilka lub kilkanaście tygodni, zanim sprawa w ogóle ruszy dalej.

Czym różni się upadłość konsumencka od układu z wierzycielami poza sądem

Zanim ktoś zdecyduje się na formalny wniosek o upadłość, warto wiedzieć, że to nie jedyna droga uporządkowania zadłużenia. Część spraw da się rozwiązać poprzez negocjacje z wierzycielami — rozłożenie długu na raty, częściowe umorzenie odsetek, ugodę pozasądową. Upadłość konsumencka ma sens przede wszystkim wtedy, gdy liczba wierzycieli i skala zadłużenia realnie przekraczają możliwości spłaty w rozsądnym czasie, a próby negocjacji z każdym wierzycielem osobno nie przynoszą efektu. To ocena, którą trzeba zrobić indywidualnie — czasem tańszym i szybszym rozwiązaniem jest ugoda, czasem właśnie formalne postępowanie upadłościowe.

Dlaczego warto skonsultować się z adwokatem przed złożeniem wniosku

Błędnie sporządzony wniosek — niepełny spis wierzycieli, pominięty składnik majątku, niejasny opis przyczyn niewypłacalności — może wydłużyć postępowanie albo skutkować dodatkowymi wezwaniami sądu do uzupełnienia braków. Przed złożeniem wniosku analizuję realną sytuację majątkową klienta i tłumaczę, czego może się spodziewać na każdym etapie — łącznie z tym, co może pójść nie tak. Pełny zakres tego, jak pomagam w sprawach upadłościowych, opisuję na stronie upadłości konsumenckiej.

Jeśli zmagasz się z niewypłacalnością i chcesz wiedzieć, jak realnie wygląda Twoja sytuacja — napisz lub zadzwoń. Pierwsza rozmowa kończy się konkretną oceną, nie ogólnikiem.